Haptotherapie is niet de enige vorm van lichaamsgerichte begeleiding in Nederland. Fysiotherapie, oefentherapie Mensendieck, psychosomatische fysiotherapie en verschillende vormen van lichaamsgerichte psychotherapie werken allemaal, ieder op eigen wijze, vanuit de gedachte dat lichaam en beleving met elkaar samenhangen. Dat maakt het soms lastig te bepalen welke vorm bij welke situatie past.
Fysiotherapie
Fysiotherapie richt zich primair op het herstellen of verbeteren van lichamelijk functioneren: mobiliteit, kracht, houding en herstel na blessures of operaties. De behandeling is doorgaans klachtgericht en gebaseerd op functioneel onderzoek. Emotionele of psychische aspecten kunnen ter sprake komen, maar zijn niet het uitgangspunt.
Oefentherapie Mensendieck
Oefentherapie Mensendieck kijkt specifiek naar houding en beweging in het dagelijks leven: hoe iemand zit, staat, tilt of beweegt, en hoe dat samenhangt met klachten. Voor elke hulpvraag wordt een gericht oefenprogramma opgesteld. Net als fysiotherapie is dit vooral functioneel gericht, met minder nadruk op het gevoelsleven dan bij haptotherapie.
Psychosomatische fysiotherapie
Deze vorm ligt dichter bij haptotherapie: ook hier is aandacht voor de relatie tussen lichaam en spanning of stress, bijvoorbeeld bij onverklaarde lichamelijke klachten. Het verschil zit vooral in de theoretische basis en opleidingsachtergrond; psychosomatische fysiotherapie bouwt voort op de fysiotherapie-opleiding, haptotherapie op de haptonomie als eigen vakgebied.
Lichaamsgerichte psychotherapie
Lichaamsgerichte vormen van psychotherapie betrekken het lichaam bij de behandeling van psychische klachten, vaak in combinatie met gesprekstherapie. Het accent ligt sterker op de psychische diagnose en behandeling dan bij haptotherapie, waar het gevoelsleven en affectief contact centraal staan zonder dat er per se sprake is van een psychische diagnose.
Wanneer haptotherapie past
Haptotherapie onderscheidt zich door de nadruk op affectief contact, bevestiging en het herstellen van verbinding met het eigen lichaam, los van een specifieke diagnose. Het wordt daarom vaak gekozen bij klachten die niet duidelijk in één hokje passen: spanning zonder aanwijsbare medische oorzaak, moeite met grenzen, of behoefte aan meer contact met het eigen gevoel. Bij een duidelijke lichamelijke blessure ligt fysiotherapie of oefentherapie meer voor de hand; bij een psychiatrische diagnose is gespecialiseerde psychologische zorg passender.
Twijfel over welke vorm van begeleiding het beste aansluit, kan het beste eerst met een huisarts worden besproken. Meer over de uitgangspunten van haptotherapie staat op de pagina wat is haptonomie.